Słownik pojęć

Nie rozumiesz co autor miał na myśli? Zerknij poniżej, prawdopodobnie niezrozumiała fraza znajduje się na liście. Postaram się pisać maksymalnie jasno i prosto. Jeśli nie możesz znaleźć tu danego określenia z artykułów na stronie, napisz do mnie. Słownik będzie na bieżąco rozwijany. Słownik pojęć.

Spis treści - Słownik pojęć

Combo

Typ wzmacniacza gitarowego, który charakteryzuje się tym, że zarówno sam wzmacniacz, jak i głośnik (bądź głośniki) znajdują się w jednej konstrukcji. Dużą zaletą takiego rozwiązania jest większa mobilność, mniejsza waga oraz rozmiary w porównaniu do rozwiązania typu stack, czyli head i kolumna głośnikowa

Delay

Jest to efekt gitarowy, z reguły produkowany w formie kostki lub zawarty w multiefektach. Delay powiela dźwięk gitary odpowiednią ilość razy oraz co ustalony interwał czasowy. Kolejne powtórzenia są coraz cichsze. Powstaje echo - zwielokrotniony dźwięk gitary. Efekt wykorzystywany jest przede wszystkim w partiach solowych, ale także przy ciekawej grze rytmicznej.

Drewno do budowy gitary

Gatunek drewna ma zasadniczy wpływ na brzmienie instrumentów. Do budowy gitar wykorzystywanych jest w głównej mierze kilka gatunków drewna:

  • Mahoń - ciepłe, pełne brzmienie, dużo harmonicznych, stosunkowo ciężkie drewno. Najmocniej brzmią niskie i średnie częstotliwości. Wykorzystywane w korpusach i gryfach
  • Topola - zrównoważone brzmienie. Charakteryzuje się głębokimi niskimi tonami i miękko brzmiącym środkiem. Bardzo lekkie drewno.
  • Lipa (basswood) - równomierne, pełne wybrzmiewanie. Stosowane przede wszystkim w azjatyckich, budżetowych gitarach, acz nie jest to reguła. Dobrze nadaje się do ciężkich gatunków muzycznych.
  • Olcha - bardzo zbalansowane brzmienie. Jedno z najbardziej uniwersalnych budulców do budowy gitar.
  • Jesion - jasne i "twarde" brzmienie - bardzo twarde drewno. Często stosowane w połączeniu z przetwornikami typu single coil w celu uzyskania brzęczącego, jasnego brzmienia.
  • Klon - jasne brzmienie, bardzo klarowne, zwłaszcza w wysokich częstotliwościach. Drewno twarde.

Gitara akustyczna

Rodzaj gitary z pudłem rezonansowym (korpus) oraz stalowymi strunami. W porównaniu do gitary klasycznej ma większe pudło, metalowe struny, węższy oraz wzmocniony gryf. Rozróżnia się gitary akustyczne oraz elektroakustyczne. Te drugie mają dodatkowo zamontowany przetwornik, który pozwala na wyprowadzenie sygnału akustycznego do wzmacniacza. W związku z większym naciągiem strun, niż w przypadku gitar klasycznych (gdzie 3 z 6 strun są nylonowe), gryf jest wzmocniony stalowym prętem regulacyjnym. Służy on do ustawienia odpowiedniej krzywizny gryfu. Istnieją wersje 6- i 12- strunowe. Jeśli chodzi o brzmienie, to ze względu na stalowe struny i większe pudło rezonansowe, gitara brzmi donośniej i wyraźniej, w porównaniu do gitary klasycznej.

Gitara basowa

Rodzaj gitary strojonej o oktawę (8 pełnych tonów/12 półtonów) w stosunku do standarowego strojenia gitar elektrycznych/akustycznych. Standardowo posiada 4 struny, ale występują też wersje 5- i 6-strunowe. Pod względem budowy nie różni się znacząco od gitary elektrycznej.
Istnieją różne techniki grania na gitarze basowej - z użyciem kostki, palców oraz tzw. klangowanie (gwałtowne uderzanie strun kciukiem i szarpanie strun wszystkimi 4 palcami).

Gitara elektryczna

Rodzaj gitary, w której drgania stalowej struny przetwarzane są za pomocą przetwornika elektromagnetycznego na sygnał elektryczny. Do budowy gitary elektrycznej z reguły wykorzystuje się korpus z litego drewna (zdarzają się modele z komorami wewnątrz, bądź o budowie zbliżonej do gitary akustycznej, tzw. arch top), gryf jest wklejany lub wkręcany. Montuje się także osprzęt, czyli klucze do strojenia, mostek, przetworniki, potencjometry, przełącznik przetworników. Większość gitar ma 6 strun strojone od najgrubszej EADGHE, ale istnieją też modele 7- i 8-strunowe, przeznaczone do niższych strojeń i ciężkiej muzyki.
Najpopularniejszymi modelami, typami budowy są Stratocaster, Les Paul, SG, Telecaster, Super Strat, V, Explorer. Istnieją też liczne modele pochodne, hybrydy oraz modele autorskie.
Najbardziej znane firmy produkujące gitary elektryczne to Fender, Gibson, LTD, Epiphone, Squier, ESP, Dean, Ibanez.

Główka

Zakończenie gryfu. Przymocowane są do niej klucze, które mogą być zamontowane po jednej lub po obu stronach główki. Główka zawiera z reguły logo producenta, często też model oraz numer seryjny gitary. Gibson (i wiele innych firm w późniejszych czasach) w swoich produktach wprowadził główkę odchyloną do tyłu, poprawia to docisk strun na siodełku. Fender natomiast zastosował główkę równoległą do szyjki i metalowe dociski zamontowane na główce.

Gryf

Najprościej ujmując jest to element pomiędzy korpusem, a główką. W skład gryfu wchodzą podstrunnica wraz z progami oraz szyjka. Gryf może być montowany w gitarze na 3 sposoby: przykręcany za pomocą specjalnej blaszki (bolt-on), wklejany (set-in, w tym wersje długie i krótkie, tzw. long i short tenon), a także gryf przechodzący przez korpus jako jeden kawałek drewna (neck-thru-body).

Head

Typ wzmacniacza gitarowego, który stanowi oddzielną całość w stosunku do kolumny gitarowej. Rozwiązania typu head stosowane są przede wszystkim dla wzmacniaczy o dużej mocy (50W i więcej), ale nie jest to reguła. Razem z jedną lub dwoma kolumnami gitarowymi typu 4x12 (4 głośniki 12-calowe) head tworzy konstrukcję kolejno typu half stack lub full stack.

Klucze

Elementy służące nadawaniu strunom odpowiedniego napięcia w celu uzyskania dźwięku o pożądanej wysokości. Montowane są w główce. Na każdy z kluczy nawinięta jest jedna struna. Ilość nawojów na kluczu powinna wahać się w obrębie 3 do 6, w zależności od grubości struny.

Kompresor

Efekt tego typu kompresuje, zmniejsza zakres dynamiczny syngału gitarowego. Oznacza to, że istotą jego działania jest wyrównywanie głośności poszczególnych dźwięków do jednego, okreslonego poziomu. Realizowane jest to oczywiście w pewnym ograniczonym stopniu. W praktyce kompresor "ściska", kompresuje dźwięk, sprawiając że jest bardziej zwarty, a wybrzmiewanie dłuższe.

Mostek

Jest to element przez który przewleka się struny, i który utrzymuje ich napięcie, struny opierają się o niego. Występują 3 podstawowe rodzaje mostka: stały (bez możliwości regulacji) oraz ruchomy w dwóch wariacjach: jednostronny (tremolo, pozwala na obniżanie za pomocą wajchy dźwięku podczas grania) i dwustronny (Floyd Rose, pozwala na obniżanie i podwyższanie dźwięku podczas grania). Wykonane są z metalu. Mostki ruchome wyposażone sa również w zestaw sprężyn, które równoważą naciąg strun. Dzięki temu po "wajchowaniu" mostek wraca na swoją pierwotną pozycję.

Pickguard

Zazwyczaj plasitkowy element mający dwojaką funkcję. W gitarach typu Les Paul i pochodnych znajduje się bezpośrednio poniżej przetworników i chroni lakier korpusu przed zadrapaniami od kostki. Natomiast w gitarach typu Stratocaster, Telecaster, Super Strat, V i wielu innych głównym zadaniem pickguarda jest utrzymanie przetworników, potencjometrów i przełączników, a także maskowanie przewodów i elektroniki.

Podstrunnica

Drewniany podłużny element grubości kilku mm, w który wbite są progi. Podstrunnica naklejana jest na szyjkę. Wykonana jest z drewna, najczęściej z palisandru, hebanu lub klonu. Bywa lakierowany (zwłaszcza w przypadku klonu), ale najczęściej jest to drewno bez warstwy ochronnej. W związku z tym należy co jakiś czas nawilżać podstrunnicę specjalnymi olejkami przeznaczonymi do danego rodzaju drewna. Dostępne sa one w każdym sklepie muzycznym.

Potencjometr

Element w gitarze służący do regulacji głośności i tonu. W tym pierwszym przypadku stosuje się z reguły potencjometry o charakterystyce logarytmicznej, natomiast do regulacji barwy - potencjometry liniowe. Regulacja głośności poza oczywistym obniżeniem sygnału, stosowana jest również do regulacji dynamiki. Gitara na kanale przesterowanym ze sciszonym znacznie potencjometrem głośnosci brzmi łagodniej. Skręcenie potencjometra tonów powoduje obcięcie wysokich częstotliwości i podbicie basu. Ma to zastosowanie w pewnych sytuacjach.
Producenci w różnych modelach gitar montują różną ilość potencjometrów. Od jednego do regulacji głośności do 4 sztuk (niezależna regulacja tonów i głośności dla obu przetworników). W zależności od przetworników i preferencji z reguły montowane są potencjometry o oporności 250KOhm lub 500KOhm.

Pręt regulacyjny

Metalowy nagwintowany element wpuszczony w specjalnie wydrążony rowek pod podstrunnicą. Jego element służący do regulacji wystaje z reguły na główce lub przy łączeniu gryfu z przetwornikiem przy szyjce. Reguluje się go z reguły kluczem imbusowym. Służy do regulacji krzywiznygryfu. Gryf naturalnie wykrzywia się w pałąk w związku z naprężeniami, jakie powstają po założeniu i naciągnięciu strun. Pręt regulacyjny zapobiega nadmiernemu wygięciu się gryfu w kierunku korpusu.
Dokręcenie pręta powoduje odgięcie gryfu w kierunku przeciwnym do strun. Poluzowanie pręta powoduje odgięcie gryfu w kierunku strun. Nie należy regulować krzywizny na naprężonych sturnach oraz bardziej, niż o 1/4 obrotu na raz.

Progi

Metalowe elementy wbite poprzecznie w podstrunnicę. Przyciskając strunę do progu zmniejszamy jej czynną długość, co powoduje podniesienie dźwięku. Odległość między każdym kolejnym progiem oznacza podniesie dźwięku na strunie o półton. W gitarach montuje się z reguły od 21 do 24 progów.

Przełącznik

Służy on z reguły do przełączenia przetworników. Niektóre gitary wyposażone są również w przełączniki odwracające fazę przetwornika lub rozdzielające cewki przetwornika typu humbucker. Najczęściej spotykane przełączniki mają 3 pozycje (dla 2 przetworników) lub 5 pozycji (dla 3 przetworników).

Przester

Zjawisko polegające na podaniu do układu większego sygnału, niż jest możliwe do przetworzenia bez zniekształcenia. "Obcinane" są wierzchołki amplitudy dla sygnału gitary. W świecie gitarowym powoduje tak miłe dla ucha rockowe/metalowe brzmienie gitary. Przester można uzyskać podpinając zewnętrzny efekt. Większośc wzmacniaczy gitarowych oferuje wbudowany kanał przesterowany o różnej jakości brzmienia. Wzmacniacze i efekty modelują przesterowanie na 3 sposoby: cyfrowo, lampowo i tranzystorowo. Wszystkie 3 sposoby mają swoje wady i zalety.

Przetworniki

Element wpuszczony w korpus gitary elektrycznej wychwytujący mechaniczne drgania strun i konwertujący je na sygnał elektryczny. Zbudowany jest ze sztabki (lub sztabek) magnesu, rdzeni magnetycznych oraz drutu, którym owinięta jest konstrukcja. Większość współczesnych przetworników jest również zalewana woskiem w celu wyeliminowania efektu sprzężenia. Pod względem ilości cewek przetworniki można podzielić na pojedyncze (single coil) oraz podwójne (humbucker). Te pierwsze generują z reguły niższy sygnał wyjściowy, brzmienie jest jaśniejsze i bardziej jazgotliwe, a szumy większe. Używane są przede wszystkim do lżejszych gatunków muzycznych, do uzyskania szklistego, jasnego brzmienia. Humbuckery mają cieplejsze, ciemniejsze i pełniejsze brzmienie, sygnał z reguły jest mocniejszy i zawiera więcej harmonicznych. Używany jest do różnorodnych gatunkach muzycznych, żaden rockman, czy metalowiec nie obędzie się bez humbuckerów.
Ze względu na wzmocnienie sygnału przetworniki podzielić można na pasywne i aktywne. Te drugie posiadają wbudowany przedwzmacniacz (zasilany z reguły baterią 9V wbudowaną w gitarę) i wykorzystywane są przede wszystkim w cięższych odmianach muzyki. Pasywne przetworniki nie posiadają żadnych przedwzmacniaczy, syngła z nich jest kierowany prosto na wyjście.
Istnieją również przetworniki do gitary akustycznej pozwalające na podłączenie takiej gitary do wzmacniacza.

Reverb

Efekt gitarowy wywołujący wrażenie grania w dużym pomieszczeniu - dodaje pogłos. Ubogaca to brzmienie, stosowany również podczas nagrywania w studio. Część wzmacniaczy gitarowych ma wbudowany efekt reverb. Z reguły można sterować natężeniem pogłosu.

Strunociąg

Element, na którym opierają się struny w mostkach stałych typu Tune-O-Matic. Wykonany jest w całości z metalu i przymocowany jest do korpusu gitary za pomocą 2 metalowych trzpieni. Służy do regulacji długości czynnej strun.

Struny

Element, na którym opierają się struny w mostkach stałych typu Tune-O-Matic. Wykonany jest w całości z metalu i przymocowany jest do korpusu gitary za pomocą 2 metalowych trzpieni. Służy do regulacji długości czynnej strun.

Wah-wah

Efekt gitarowy służący do modulacji brzmienia. Z reguły występuje w postaci podeału, który wychyla się za pomocą stopy, jak w samochodzie. Zmiana wychylenia padału powoduje podbicie odpowiednich częstotliwości. Daje to efekt "kwakania" (stąd druga nazwa) bądź "mówienia"

Wzmacniacz gitarowy

Wzmacniacz przeznaczony do wzmacniania sygnału pochodzącego z gitary elektrycznej. Większość wzmacniaczy posiada regulację barwy, wbudowany przester, czasami również różne efekty modulacyjne. Ze względu na budowę wzmacniacze można podzielić na 3 grupy: lampowe (do kształtowania brzmienia wykorzystuje się lampy elekronowe), tranzystorowe oraz cyfrowe (zawierają wiele efektów modulacyjnych, symulacji wzmacniaczy, a za wszystko odpowiadają układy scalone).
Ze względu na rodzaj obudowy wzmacniacze dzielą się na combo (wzmacniacz i głośnik w jednej obudowie) oraz heady (wzmacniacz i głośniki w oddzielnych obudowach).